Uzun zamandan beri merakla beklenen Fetih 1453 filmi nihayet vizyona girdi.

Sektörle yakından ilgilenen biri olarak, nereye gitsek mutlaka filmle ilgili kanaatimiz soruluyor. Filmin geniş bir analizini bu haftaki Aksiyon'da kaleme aldığımızı belirterek, Fetih 1453 ile ilgili özetle şunları söyleyebiliriz.

Tarihî film yapmak zordur, hele ki ülkemizde. Bu yıl Oscar'a da aday gösterilen ve ülkemizde Köstebek ismiyle vizyona giren Tinker Tailor Soldier Spy tarihî bir film. Soğuk Savaş döneminde geçen bir casusluk hikâyesini anlatan filmde, Londra güzel resimler ile gösterilirken İstanbul ne yazık ki hep dâhili planlarla ele alınmıştı. Bunun nedeni -maalesef- İstanbul'da tarihî dokunun hoyratça tahrip edilmesiydi elbette.

30-40 yıl öncenin filmini çekerken bile bu kadar zorlanılıyorsa, 700 yıl öncesini anlatan bir sinemanın zorluğunu siz düşünün. Ya sırtınızı bugün artık perişan şekilde duran surlara yaslayıp, bir iki pazar tezgâhıyla Bizans ortamı oluşturacaksınız ya da tarihî mekânların içine hapsolup 'salon' filmi yapacaksınız. Hatırlayın bir dönem Yeşilçam'da çekilen tarihî filmleri. Kostümler gıcır gıcır dururken, yeni yapılmış olması gereken surlar yıkık döküktür hepsinde.

Fetih 1453 bence ilk takdiri burada hak ediyor. Türk sinemasında çekilen (tarihî filmler kategorisinde tabii) en iyi mekân ve kostüm tasarımına sahip. Buna bir de Hollywood'dan pek de geri durmayan görsel efektler eklenince ortaya savaş sahneleri oldukça etkileyici bir film çıkmış.

Ayasofya, Dikilitaş, surlar bölgesi çok iyi görselleştirilmiş. Keza, Fetih esnasındaki surların zirvesi bence kusursuz bir şekilde fona konulmuş, asla sırıtmıyor.

Fetih 1453 yine Türk sinemasında bir ilki gerçekleştirmiş ve görsel tasvir olarak çekilmiş en görkemli savaş sahnelerini içeriyor.

Şüphesiz sadece bu olumlu tablo, bir filmi bütünüyle iyi bir film yapmaya yetmez. Hele ki, tarihî hakikatleri anlatma iddiasındaysanız ve hele de Fetih'i anlatıyorsanız.

Bu bağlamda da, Fetih 1453'ü iyi niyetli bir yapım olarak gördüğümü ifade etmeliyim. Daha önce tarihî film adına nelere şahit olmadık ki biz?

Padişah'ı birden fazla kadınla aynı yatakta görmeyi marifet sayanlar mı istersiniz, akıncıları başıbozuk eşkıya gibi gösterip, hancının kızını ayartan, şarabı kafaya dikip 'kelle' olduktan sonra fethe çıkanı mı ararsınız!

Fetih 1453, kendisinden önce yapılan bu hataların hiçbirine düşmüyor. Düşmüyor ama yine de birtakım handikapları barındırmıyor değil. Misal, koca hünkârın eşini, bir elinde cımbız, bir elinde ayna umurunda mı dünya, boyutuyla ele alıyor. Fethin manevî yönü, her ne kadar iyi niyetle membaına kadar inilmeye çabalansa da, eksik ve yetersiz.

İsmi Fetih olan bir filmin tartışmasız kahramanı Fatih Sultan Mehmet olmalıydı. Onun eğitimi, birikimi, zekâsı, stratejisi ve duyguları... Film bu anlamda da maalesef doyurucu değil. Bunun yerine Ulubatlı Hasan figürü abartılmış ve tarihî bağlamından kopartılarak filme eklemlenmiş. Varlığının tartışmalı oluşu bir yana, perdeye yansıyan Ulubatlı prototipi çok Hollywood-vari olmuş.

Şüphesiz bir kurmacadan bahsediyoruz ve şüphesiz bir dramadan belgesel ciddiyeti ve titizliği beklemek doğru değil. Ancak, bahsini ettiğim şeyler filmin dramatik değeriyle doğrudan ilgili şeyler değil. Bütün bunlara rağmen, hiç de fena olmayan bir başlangıç Fetih 1453... En azından bu anlamda proje üretebilecekler için bir yol açıcı film.

Umudum ve beklentim; bu film Fatih'i, Fetih'i anlatan sanat eserleri için ciddi bir kilometre taşı olur.

Zaman, 20 Şubat 2012